phoca thumb s ujlogoNaukowiec z Uniwersytetu Jagiellońskiego, dr Jakub Rysz, uczestniczy w projekcie, który zmieni metody rozpoznawania ciężkich chorób. Unijny projekt PYTHIA pozwoli szybko i pewnie diagnozować nowotwory i choroby genetyczne. Urządzenie ma na celu stworzenia urządzenia diagnostycznego, dzięki któremu każdy lekarz pierwszego kontaktu – bez specjalistycznego przygotowania - będzie mógł po kilku minutach stwierdzić, czy pacjent jest w grupie ryzyka.


PYTHIA to nic innego, jak przenośny wykrywacz chorób. Odpowiednio wcześnie postawiona diagnoza zwiększa szanse pacjenta na wyleczenie - umożliwi to urządzenie, nad którym pracują fizycy z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Im szybciej, tym lepiej. Często jest tak, że zanim choroba da o sobie znać w postaci konkretnych objawów, to zdąży już wyrządzić ogromne szkody, działając potajemnie w naszym organizmie. Im wcześniej się ją zdiagnozuje, tym szanse na wyleczenie są większe. Jest to szczególnie istotne w przypadku nowotworów, które nawet przez kilka lat mogą nie dawać o sobie znać.

Kapłanka wyroczni delfickiej

Wiedząc, jak ważną rolę odgrywa wczesna, prawidłowo postawiona diagnoza, naukowcy z Instytutu Fizyki UJ razem z badaczami z AGH zaangażowali się w duży projekt europejski, którego celem jest zbudowanie wyjątkowo czułego i zarazem prostego w obsłudze urządzenia PYTHIA noszącego imię kapłanki wyroczni delfickiej. Ma ono być do tego tanie w produkcji i eksploatacji (oparte na standardowej technologii krzemowej), co pozwoli na jego zastosowanie do wykrywania chorób w poradniach i samodzielnych gabinetach lekarskich.

Zaletą tego urządzenia będzie możliwość wykrywania różnych chorób, przy wykorzystaniu niewielkiej ilości materiału badawczego, np. kropli krwi. Jego serce wielkości 1 grosza stanowi układ dziesięciu interferometrów, czyli urządzeń mierzących wiązki światła biegnące w specjalnych kanałach (falowodach) pokrytych cienką - grubości rzędu kilku nanometrów - warstwą biomolekuł. To właśnie od tych biomolekuł zależy, jaką chorobę wykrywa urządzenie. Mają one bowiem zdolność do wiązania się z konkretnymi makrocząsteczkami, np. antygenami czy nićmi zmutowanego DNA, których obecność świadczy o potencjalnym stanie chorobowym. Wykrywacz PYTHIA ma być zintegrowany i przenośny. I najważniejsze: analizę ma wykonywać w ciągu kwadransa, dzięki czemu będzie można szybko postawić diagnozę.

Pierwsze eksperymenty zostały już przeprowadzone i zakończyły się sukcesem. Za pomocą PYTHII wykryto raka prostaty. Testy wykrywania innych schorzeń przed nami. "Obecnie oprócz prototypów urządzenia gotowa jest także technologia jego masowej produkcji. Czas pokaże czy za kilka lat PYTHIA pojawi się w lokalnych przychodniach" – wyjaśnia kierownik polskiego zespołu w projekcie, prof. Andrzej Budkowski.

Tags: Kraków