Pierwszym skojarzeniem z terminem “reaktor jądrowy” są zdjęcia Czarnobyla oraz sceny z filmów science-fiction. Mimo wpojonego lęku atomowego niewiele osób wie, że od ponad 40 lat funkcjonuje w Polsce jeden reaktor. Co ciekawe: znajduje się pod Warszawą, a jego głównym zadaniem jest produkowanie leków ratujących ludzkie życie!

logo 0Najsłynniejsza Maria Polskiej nauki
W Otwocku-Świerku pod Warszawą, raptem kilkaset metrów od zwykłego osiedla domków mieszkalnych, stoi potężny kompleks budynków rządowych, czyli Narodowe Centrum Badań Jądrowych (NCBJ). Sercem obiektu jest reaktor Maria, który nazwano na cześć najsłynniejszej Marii w historii polskiej nauki, Skłodowskiej-Curie. Jego budowę rozpoczęto w czerwcu 1970 roku, a uruchomiony został w grudniu 1974 w Instytucie Badań Jądrowych.

Rdzeń reaktora zanurzony jest w wodzie destylowanej na głębokości 7 metrów. Woda stanowi osłonę przed promieniowaniem, ale przede wszystkim chłodziwo. Reaktor ma dwa obiegi chłodzenia: pierwotny i wtórny. W obrębie obiegu pierwotnego występują oddzielne układy chłodzenia dla elementów paliwowych i oddzielne dla całości rdzenia, natomiast zakład wyposażony jest także w systemy filtracji i destylacji wody. Sam reaktor otoczony jest betonową ścianą o grubości 220 cm.

Maria jest reaktorem doświadczalno-produkcyjnym. Do zadań badawczych reaktora należą m. in.:
- modyfikacja materiałów poprzez napromieniowywanie,
- badania na wiązkach neutronów,
- badania radiochemiczne z użyciem wypalonych prętów paliwowych,
- terapia neutronowa.
602px Reaktor11Na ratunek Maria
Wyjątkowość reaktora Maria polega na tym, że jest jednym z tylko siedmiu reaktorów na świecie, które są w stanie zapewnić napromieniowanie tarcz uranowych przeznaczonych do produkcji izotopu molibden-99 (w samym 2014 roku zapewnił 18% dostaw na świecie). Jest on konieczny do wytworzenia radiofarmaceutyków, bez których nie może obejść się medycyna nuklearna ratująca ludzkie życie. Łączna produkcja reaktora w Świerku umożliwia wykonanie blisko 25 mln zabiegów rocznie w diagnostyce i leczeniu nowotworów, w tym w około 215 tysięcy w Polsce, tego typu procedur medycznych w ciągu roku. Dotychczas Maria “pomogła” w diagnostyce i leczeniu raka ponad 75,5 mln osób.

Wczesna diagnostyka raka jest kluczowa
Medycyna jądrowa odgrywa dzisiaj kluczową rolę we wczesnej diagnostyce raka. Z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że w ciągu najbliższych lat zachorowalność na nowotwory będzie wzrastać. Dlatego tak ważne jest wczesne wykrycie chorób nowotworowych, co właśnie umożliwia Maria.

Według aktualnych ocen technicznych reaktor może być eksploatowany do 2020 roku, a po modernizacji – do 2060.

Więcej ciekawych informacji o jedynym działającym w Polsce reaktorze jądrowych już niebawem w kolejnym materiale!