Reforma szkolnictwa wyższego: podział uczelni i nowy system wyboru rektorówPodział uczelni na badawcze i dydaktyczne, gruntowne zmiany w procesie wyboru rektorów oraz obniżenie wieku uzyskiwania samodzielności naukowej – to niektóre ze zbieżnych koncepcji przedstawionych przez trzy zespoły ekspertów. Projekt nowej ustawy o szkolnictwie wyższym zostanie przedstawiony we wrześniu 2017 roku w trakcie Narodowego Kongresu Nauki w Krakowie.

Pod koniec maja 2016 r. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wyłoniło w ramach konkursu trzy niezależne zespoły badawcze, które otrzymały specjalne granty na opracowanie założeń do nowej ustawy. Resort nauki na podstawie wyników prac tych zespołów ma przygotować ostateczną wersję projektu nowej ustawy.

"Nie ma jeszcze gotowych rozstrzygnięć konkretnych problemów. Nieporozumieniem byłoby stwierdzenie, że już jakieś decyzje zapadły i ministerstwo przyjęło konkretny kierunek działań" - zaznaczył w środę wiceminister Bobko.

Wiceminister przyznał jednak, że część założeń, zaprezentowanych przez trzy zespoły, jest ze sobą zbieżnych.

"Jest pewien zarys kategoryzacji uczelni. W tej chwili mamy: uniwersytety, akademie, uniwersytety przymiotnikowe, politechniki, ale prawo o szkolnictwie wyższym te same reguły nakłada na wszystkie te uczelnie. To jest pewna słabość. Ten system powinien być zróżnicowany. Rysuje się podział na uczelnie: dydaktyczne, które mają się skupiać na doskonałości dydaktycznej; badawczo-dydaktyczne i uniwersytety badawcze, które byłyby w stanie funkcjonować szerzej w przestrzeni międzynarodowej" - mówił Bobko.

Wdrożenie takich zmian spowoduje jednak konieczność wypracowania całkowicie nowych strumieni finansowania w zależności od kategorii, a także zróżnicowania stopnia autonomii poszczególnych uczelni. Wiele miejsca poświęca się szczególnie ustrojowi uczelni, a zwłaszcza wyborze rektora. "Wszystkie projekty optują za tym, aby zmienić system wyboru rektorów, aby przy wyborze był większy udział podmiotów zewnętrznych" - mówił wiceminister. Wyjaśnił również, że wpływ na ostateczny wybór będzie miało zarówno środowisko akademickie, jak i instytucje obywatelskie czy polityczne.

Bardzo istotną kwestią w planach nowej ustawy jest też skrócenie ścieżki kariery akademickiej w taki sposób, by samodzielność naukową można było osiągać przed 40. rokiem życia. "Co do tego jest zgoda. Natomiast, jakimi środkami to osiągnąć, czy likwidując habilitację, czy nadać jej inny charakter? Tutaj konkretnych rozstrzygnięć nie ma" - mówił Aleksander Bobko.

Projekt nowej ustawy zostanie przedstawiony we wrześniu 2017 roku w trakcie Narodowego Kongresu Nauki w Krakowie.

PAP - Nauka w Polsce